Van Dubois tot nu, de zoektocht naar de oorsprong van de mens

Paul Storm

Eugène Dubois (1858–1940), geboren in Zuid-Limburg, raakte gefascineerd door de vraag naar de oorsprong van de mens, in een tijd waarin de evolutietheorie van Darwin en Wallace fel werd bediscussieerd. De cruciale schakel tussen aap en mens ontbrak nog. Vastbesloten de ‘missing link’ te vinden, verruilde hij een veelbelovende academische toekomst voor een wetenschappelijk en persoonlijk waagstuk in Nederlands-Indië. Bij Trinil op Java deed hij zijn wereldberoemde ontdekking: resten van een rechtop lopende aapmens, Pithecanthropus erectus. Nu deze fossielen, na ruim 130 jaar in Nederland te zijn bewaard, terugkeren naar Indonesië, vormt dat een mooie aanleiding om in deze lezing stil te staan bij Dubois’ zoektocht, zijn vondsten en de mens achter het verhaal. Na de pauze verplaatsen we ons van Dubois’ tijd naar het heden en bespreken we de ontdekkingen die ons beeld van de menselijke evolutie sindsdien hebben veranderd.

Paul Storm (1959) studeerde biologie, culturele antropologie en prehistorie. In 1995 promoveerde hij aan de Vrije Universiteit in Amsterdam op paleoantropologisch onderzoek. Hij verrichtte jarenlang onderzoek aan de Dubois-collectie bij Naturalis in Leiden, gericht op de evolutie van de mens in Indonesië. Zijn huidige belangstelling richt zich op de interpretatie van menselijke resten uit het mesolithische Doggerland en het neolithische Nederland, geplaatst binnen een Centraal- en Noordwest-Europese steentijdcontext.